Lừa đảo, bắt nạt, nội dung phản cảm và vô vàn cạm bẫy rình rập trẻ em

Trước tình trạng nhiều “cạm bẫy số”, Luật An ninh mạng 2025 có hiệu lực từ 1/7 mở ra khung pháp lý chặt chẽ hơn đối với công tác phòng, chống xâm hại trẻ em trên không gian mạng.

Trẻ em là đối tượng dễ chịu tổn thương

Từ học tập, giải trí đến giao tiếp xã hội, không gian mạng đã mở ra nhiều cơ hội tiếp cận tri thức, phát triển kỹ năng cho trẻ em.

Dẫu vậy, song hành với các cơ hội là hàng loạt rủi ro mà phụ huynh không thể lường trước.

Môi trường số vốn rộng mở, khó kiểm soát, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trong khi đó, ThS. Lê Đại Minh, chuyên gia tâm lý, nhận định khả năng đánh giá rủi ro và kiểm soát hành vi của trẻ em vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.

Chính vì vậy, trẻ em là đối tượng dễ chịu tổn thương và bắt chước theo các nội dung độc hại, không phù hợp với lứa tuổi, dễ rơi vào lừa đảo trực tuyến hay trở thành nạn nhân của bạo lực mạng.

Mới đây, phóng viên Dân trí đã phản ánh về những phiên livestream trả kèo, phản cảm xuất hiện trên TikTok.

Hàng loạt thử thách nguy hiểm như dùng dao, gạch thả vào người, nhỏ nến nóng lên lưỡi, thậm chí là tự gây tổn thương cho vùng nhạy cảm xuất hiện và vô tình tiếp cận tới trẻ.

Bên cạnh nội dung độc hại là những “cạm bẫy” luôn rình rập trẻ. Cuối tháng 3/2026, 4 bé gái từ 14 đến 17 tuổi ở xã Đam Rông 4 (Lâm Đồng) bị một người lạ trên mạng xã hội dụ dỗ với lời mời “việc nhẹ, lương cao”.

Tin tưởng lời mời gọi, các em đã tự ý rời nhà, bắt xe khách vào TP.HCM để tìm việc. Ngay khi vừa đến bến xe, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, tiếp cận và đưa các em trở về gia đình an toàn.

Một thủ đoạn khác cũng thường xuyên xuất hiện là “bắt cóc online” nhắm thẳng vào trẻ em, học sinh, sinh viên.

Với thủ đoạn này, các đối tượng thường mạo danh công an, gọi điện thông báo nạn nhân có liên quan đến các vụ án nghiêm trọng, sau đó hướng dẫn các em tự dàn cảnh bị bắt cóc để ép gia đình chuyển tiền chuộc.

Đánh thẳng vào tâm lý của trẻ em, học sinh, sinh viên, các đối tượng xấu thực hiện hành vi bắt cóc online, yêu cầu các em làm theo hướng dẫn, sau đó tống tiền gia đình nạn nhân (Ảnh: Hương Chu).

Trong nhiều trường hợp, một số nạn nhân bị ép tự cô lập bản thân trong khách sạn, cắt đứt liên lạc với gia đình để tạo kịch bản “bị bắt cóc” chân thực hơn.

Chính trạng thái hoang mang khiến các em dễ bị dẫn dắt, thao túng tâm lý và làm theo hướng dẫn của kẻ lừa đảo.

Một thực trạng đáng buồn khác là bạo lực mạng. Còn nhớ vào năm 2021, một bé gái 13 tuổi đã uống thuốc trừ sâu tự tử.

May mắn thay, người nhà phát hiện kịp thời và đưa em đi cấp cứu nên bé được cứu sống sau 1 tuần thở máy, súc ruột. Cha của bé chia sẻ, em có hành động dại dột là do bị bạn bè tẩy chay, bắt nạt hội đồng trên Facebook.

Bên cạnh đó là những mâu thuẫn nảy sinh từ mạng xã hội. Đơn cử là vụ việc em H.A.V., học sinh lớp 6 bị một nhóm thiếu niên đánh hội đồng, ép thực hiện nhiều hành vi như quỳ dưới đất, bò, lau chân cho người khác rồi quay lại clip, đăng tải lên mạng xã hội.

Nguyên nhân xuất phát từ việc một người nữ tên L.Đ. cho rằng em H.A.V. “cướp người yêu”. Tuy nhiên, em khẳng định giữa hai bên chỉ nhắn tin tương tác qua lại trên mạng xã hội, không có quan hệ tình cảm.

Ngoài việc là nạn nhân, một số sự việc còn cho thấy trẻ em là chủ thể thực hiện các hành vi tiêu cực.

Nguyên nhân thường do các em thiếu kỹ năng kiểm soát và nhận thức đúng đắn nên dễ dẫn đến các hành vi lệch chuẩn.

Điển hình là vụ việc đầu tháng 5/2026, em Đ.D. (học sinh lớp 8) sử dụng AI để tạo hình ảnh nhạy cảm giả mạo dựa trên ảnh của bạn cùng lớp là T.L.Đ. và chia sẻ cho bạn bè.

Sau đó, em T.K.C. (cùng lớp) tiếp tục dùng Facebook, Messenger lan truyền các hình ảnh này qua mạng xã hội, khiến thông tin sai lệch nhanh chóng lan rộng trong trường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự và tâm lý của em T.L.Đ.

Thực chất, việc bảo vệ trẻ em trên Internet nhiều năm qua thường tập trung vào giáo dục kỹ năng như nhận biết tin giả, bảo vệ dữ liệu cá nhân hay ứng xử văn minh trên mạng. Những nội dung này vẫn cần thiết, nhưng trong bối cảnh mạng xã hội và AI phát triển nhanh, rõ ràng là chưa đủ.

“Lá chắn số” vững vàng cho trẻ

Theo khoản 2 Điều 16 của Luật An ninh mạng 2025, trẻ em (dưới 16 tuổi) sử dụng dịch vụ giá trị gia tăng trên không gian mạng thì cha, mẹ hoặc người giám hộ phải đăng ký tài khoản bằng thông tin của cha, mẹ hoặc người giám hộ và có trách nhiệm giám sát, quản lý nội dung trẻ em truy cập, đăng tải và chia sẻ thông tin trên các nền tảng dịch vụ đó.

Như vậy, so với điểm a, khoản 3, Điều 27 của Nghị định 147/2024/NĐ-CP chỉ quy định trẻ em khi đăng ký mạng xã hội phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đăng ký bằng thông tin của mình thì luật mới đã mở rộng sang dịch vụ giá trị gia tăng trên không gian mạng.

Vì thế, khi trẻ muốn sử dụng các dịch vụ như mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin, nền tảng video, âm nhạc, trò chơi trực tuyến hay sàn thương mại điện tử đều cần phải do phụ huynh đăng ký bằng thông tin của mình.

Đồng thời, phụ huynh phải có trách nhiệm giám sát, quản lý việc con em sử dụng các nền tảng đó.

Bên cạnh quy định trên, khoản 1, Điều 16 của Luật nhấn mạnh trẻ em có quyền được tiếp cận thông tin, tham gia hoạt động xã hội, vui chơi, giải trí, bảo vệ bí mật cá nhân, đời sống riêng tư và các quyền khác trên không gian mạng theo quy định pháp luật.

Ngoài ra, Điều 16 cũng quy định rõ ràng hàng loạt trách nhiệm đối với nhiều chủ thể trong công tác bảo vệ trẻ em trên không gian mạng.

Nổi bật là quy định doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên mạng viễn thông, mạng Internet, các dịch vụ giá trị gia tăng phải có trách nhiệm kiểm soát, ngăn chặn và gỡ bỏ nội dung gây hại cho trẻ em, đồng thời xây dựng hệ thống kỹ thuật để phát hiện, xử lý các hành vi xâm hại và phối hợp với cơ quan chức năng khi cần thiết.

Luật cũng yêu cầu các cơ quan, tổ chức, cha mẹ, người giám hộ, giáo viên, người chăm sóc trẻ em và cá nhân khác liên quan có trách nhiệm bảo đảm quyền của trẻ em, bảo vệ trẻ em khi tham gia không gian mạng theo quy định của pháp luật về trẻ em và quy định của Luật An ninh mạng.

(Theo Dân Trí)